على زمانى قمشه اى
410
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
شباهت اين گاهشمارى با گاهشمارى اشكانى تنها در نام ماهها و نام روزهاى هر ماه است . مهمترين اسناد تاريخدار ساسانى ، كه آگاهيهاى بسيارى دربارهء گاهشمارى اين دوره به دست مىدهد ، كتيبههاى آن دوران و سكههاى ساسانى و نوشتههاى دانشمندان اسلامى است . بجز سنگنوشتهء ابنون ، كه در سال سوم سلطنت شاپور اوّل ( 243 ميلادى ) نوشته شده ، در چند نمونه از ديوار نوشتههاى دورا - اروپوس نام روزها و ماهها و تاريخ سال ( عموما مربوط به سالهاى چهاردهم و پانزدهم سلطنت شاپور اول ) نقر شده است . در كتيبهء بيشاپور سه مبدأ مختلف متعلق به پادشاهى سه تن از پادشاهان ساسانى كنار هم ضبط شده است . اگرچه در اين كتيبه مبدأ آغاز پادشاهى نخستين پادشاه ساسانى ، در كنار دو پادشاه ديگر ، آوردهشده ، كتيبههاى ديگر پادشاهان ساسانى كاربرد روش مبدأ شمارى از زمان به تخت نشستن هر پادشاه ، در دورههاى بعد را تأييد مىكند . در اين روش ، از زمان به تخت نشستن هر پادشاه ، در هر موقع از سال ، سال اول مبدأ جديد تلقى مىشد امّا نخستين نوروز ، زمان تاجگذارى پادشاه بود . موضوع مهم ديگرى كه مناقشات بسيارى نيز پديد آورده و ماهيت آن از لابلاى اين اسناد براحتى روشن نمىشود ، چگونگى اعمال كبيسه در اين گاهشمارى است . درحالىكه عدهاى ( از جمله بويس ، به نقل دوبلوا ) منكر اجراى هرگونه كبيسه در گاهشمارى دورهء ساسانى هستند ، شواهد متعددى كبيسهگيرى را تأييد مىكند . از ميان نويسندگان دورهء اسلامى ، احتمالا بيرونى و كوشيارين لبان از اعمال يك ماه كبيسه در هر 120 سال ، در زمان ساسانيان ، ياد كردهاند . دستور اجراى اين روش كبيسهگيرى حتى به خود زردشت نسبت داده شده است ، امّا موضوعهاى گوناگونى چون نام ماه كبيسه ، چگونگى اجراى اين روش كبيسهگيرى و رواج چندگونه گاهشمارى با نام ماهها